Suyun Beri Yanından Ezgiler XI - Ayde Mori! (Haydi Kızlar!)

Sayın A.Okar yine dünya tatlısı bir albüm eklemiş. sabahtan beri seçtiğim çerkes şarkılarının ardından balkanlara gitmek, içim açıldı bugün. Dünya yıkılsa umurumda olmaz bilirim.

<hr>

İlk şarkı "Jarnana" bir Arnavut ezgisi. "Su verir misin bana kahküllüm?" sorusuna "Neyle vereyim mis kokulu gülüm?" diye karşılık veriyor kahküllü. "Elinle versen kahküllüm... / Ya elim dolu olursa mis kokulu gülüm? / Ye elin dolu olursa kahküllüm? / Yüzüğünle veririm mis kokulu gülüm." Ezgiyi Makedonya'da Arnavutça konuşan halktan derleyen etnomüzikolog Jane Sugarman. Brenna McCrimmon ondan öğrenip, gelmiş bu albümü hazırlayanlara öğretmiş.

Makedon ezgisi "Grabile ya Nane mori", kaçırılan Smilyana isimli bir kızın öyküsünü anlatıyor. "Smilyana kızı kaçırdılar. / Asilerin dokuz şefi kaçırdı onu. / Yeşil ormana götürdüler / Smilyana kız seslendi: / 'Dokuz yiğit kavga ediyor / Hangisi alacak beni?' / Gyurgi Sugare seslendi: / 'Smilyo, sen benim karım olacaksın!'

"Lalun Flogeres", "kavallar çalıyor" demek. Ezgi bir Singathistos dansı (çömelmeli dans). Yunanistan'ın Trakya bölgesinde bir düğün yeri. Kızlar, erkekler bu hareketli ritme ayak uydurup karşılıklı dans etmeye vermişler kendilerini.

Bosna ezgisi "Razbolese Tsare Suleyman" buruk bir şarkı. "Hastalanir sultan Süleyman / aman Süleyman / beyaz şehirde, Tsari Gradu'da(*) aman. / Sorar oğlu İbrahim / aman İbrahim. / Üzülür müsün baba öleceğine? / aman öleceğine? / Üzülmem oğlum öleceğime / aman öleceğime. / Üzülürüm sadık karımı bırakacağıma / aman birakacağima."
(*) Tsari Gradu: çar (sultan) şehri, yani İstanbul. 1980'li yılların ortalarına kadar Balkan ülkelerinde, uzaklıkları belirten yol levhalarında İstanbul yazmaz, "Tsari Gradu" yazardı.

"Ediye", bizim Hediye biçiminde kullandığımız kadın ismi. Şarkının sonuna doğru birkaç kez geçen Çazim ise bizim bildiğimiz Kazım. Sarhoş Kazım çekip gitmiş. Üç gün haber çıkmamış, ancak dördüncü gece geri gelmiş. Hediye'den özür diliyor ama Hediye'nin öfkesi burnunda. Kazım'ın yokluğunda anasının evine gitmiş. Orada üzerine tavadan yağ dökülmüş, yanmış elleri... Makedonya ve Kosova'da söylenen bu şarkıyı da Kanada'lı Brenna McCrimmon, Makedon Smaili Vebiya'nın kayıtlarından öğrenmiş, gelip buradaki arkadaşlarına öğretmiş.

"Milo mi e Magde", Pirin bölgesinden, Makedon köy polifonisi ve geleneksel 9/8 eşliğinde, Magde adlı kıza yakılmış bir güzelleme. "Seni gidi güzel, sevimli Magde. / Size geleyim. / Size geldiğimde / Karşına oturayım / Karşına oturayım / Seni gidi sevimli / Güzel Magde."

"Saraka Inima me", Transilvanya, Maramureş'ten çok sevilen bir şarkı. "Zavallı kalbim benim. / İşte yine sızlıyor. / Hay, hay kalbim, hay. / Beni derinden yaralıyorsun. / Zavallı kalbim benim. / Bu acıyla doktorlara gittim.. / Doktorlar kederime, tasama / Bir çare bulamadı. / Ancak dostlarım ve kemanımın sesi / Hafifletiyor biraz kalbimin sızısını."

Muammer Ketencoğlu "Radile"yi etnomüzikolog Yorgos Melikis'in, Yunanistan'ın Doğu Rumeli bölgesinden otantik kayıtları içeren albümünden öğrenmiş. Brenna McCrimmon ise ilk duyduğunda Makedonya'da söylenen başka bir şarkıya benzetmiş. Her ne ise, Radile'nin işi zor gibi. "Çalılara, dikenlere bastım Radile. / Seni sevinceye kadar Radile. / Şimdi ki seni sevdim artık Radile / Seni bırakmamı söylerler Radile. / Yeni birine sevdalandım Radile / Eskisinden de vazgeçemem Radile. / Eskisi beni sayar Radile / Yenisi de beni reddetmez Radile.

"Se rasplakal star bel dedo", sonunda muradına eren bir dedenin şarkısı. Brenna McCrimmon şarkıyı, ünlü Makedon şarkıcı Aleksandr Sariyevski'nin Toronto'da 1970'lerde yaptığı kayıttan öğrenmiş. "Koca dede sızlanıyordu / Yaşlandı da saçlarına ak düştü diye, / Artık sevilecek yanı kalmış mıydı? / Neda nine gördü onu. / Hoş sözlerle gönlünü avuttu. / 'Sus be' dedi. / 'Biz de genç değil miydik bir zamanlar? / Sevişirdik, birbirimize sarılırdık.' / Koca dedenin yüzü güldü / Neda nineye sarıldı / Bir de güzel öptü onu."

"Kerem eyle" için Muammer Ketencoğlu şöyle diyor: "Çok bilinmeyen bir türkü olduğunu düşünüyorduk, ama Romanya'da da, Midilli'de de karşımıza çıkıverdi... Şarkıyı Roman şarkıcı Husnija'nın yaptığı kayıttan öğrendik."

"Çobankat", çok çarpıcı armonilere sahip, Tosk lehçesinde söylenmiş, pentatonik bir Güney Arnavutluk şarkısı. "Nehirden gelen çoban kızlar / Kazak örerler dağlardaki erkeklerine. / Özgürlik diye haykırırlar / Alınlarında kızıl yıldız taşıyan erkekleri için. / Örelim kardeşim, örelim kazakları / Üşümesin dağda erkeklerimiz."

"Ayde Vino Piyam", Makedonya'da ve Bulgaristan'ın Pirin bölgesinde söylenen çeşitli versiyonları olan; rakı ve şarap denince atların bile 7/8'lik ritmle yola koyuldukları bir şarkı. "Şarap içerim öylesine / Aslında Rakı'nın tiryakisiyim / Bir atım var, toy bir at / Binerim eve gitmek için / Beni genç dilberlerin kapısına götürür / Ama kırılası kapılar sımsıkı kilitli / Kuş değilim üzerinden uçayım / Yılan değilim altından sürüneyim." Eh, ne diyelim: "Şerefe!"

"Vale Populare", aslında sözlü bir Kuzey Arnavutluk türküsünden uyarlanmış bir dans ezgisi. Kosova'da da biliniyor. Ketencoğlu ve arkadaşları bu versiyonu eski yugoslavya baskısı bir 45'likten öğrenmişler.

Son şarkı "Tri mi zvezdo", Bulgaristan'ın Şop bölgesinden. Hasat zamanı gelmiş. Kadınlar biraz soluklanmak için işe ara verdiklerinde, esen rüzgara karşı türkü söyleyip köyün üç yakışıklı delikanlısına selam yolluyorlar. Biz de türküye sesimizi katıp yaşamımızdaki tüm yıldızlara selam edelim bari. "Üç yıldız parlıyor / İlki köyün altında parlıyor / İkincisi köyün ortasında parlıyor / Üçüncüsü köyün üstünde parlıyor."

<hr>

Suyun Beri Yanından Ezgiler Ayde Mori! (Haydi Kızlar!) 
 
01 Jarnana (Arnavutluk)
     Brenna McCrimmon (Vokal)
     Muammer Ketencoglu (Akordeon)
     Sumru Ağıryürüyen (Vokal)
     Cevdet Erek (Çember-Tef)
     Arben Guza (Klarnet)
     Korça'lı Fatmir (Klarnet) (2:16)
02 Grabile ya Nane mori (Makedonya)
     Brenna McCrimmon (Vokal-Tambura)
     Muammer Ketencoglu (Akordeon)
     Sumru Ağıryürüyen (Dem vokal-Mandolin)
     Cevdet Erek (Darbuka-Zil-Davul) (3:41)
03 Lalun Flogeres (Yunanistan)
     Muammer Ketencoglu (Akordeon)
     Cevdet Erek (Darbuka-Davul) (2:14)
04 Razbolese Tsare Suleyman (Bosna)
     Muammer Ketencoglu (Vokal-Akordeon)
     Sumru Ağıryürüyen (Mandolin)
     Arben Guza (Klarnet)
     Özgür Salıcı (Kontrbas) (1:58)
05 Ediye (Makedonya)
     Brenna McCrimmon (Vokal)
     Muammer Ketencoglu (Akordeon)
     Sumru Ağıryürüyen (Vokal)
     Cevdet Erek (Darbuka-Daire) (4:06)
06 Milo mi e Magde (Bulgaristan)
     Brenna McCrimmon (Vokal-Tambura)
     Muammer Ketencoglu (Bendir)
     Sumru Ağıryürüyen (Dem Vokal-Mandolin)
     Cevdet Erek (Darbuka-Tef) (2:55)
07 Saraka Inima me (Romanya)
     Muammer Ketencoglu (Akordeon-Vokal)
     Sumru Ağıryürüyen (Vokal)
     Tugay Başar (Pan Flüt)
     Özgür Salıcı (Kontrbas) (6:11)
08 Radile (Yunanistan)
     Muammer Ketencoglu (Akordeon-Vokal
     Cevdet Erek (Davul)
     Rahmi Göçmen (Darbuka) (3:36)
09 Se rasplakal star bel dedo (Makedonya)
     Brenna McCrimmon (Vokal)
     Muammer Ketencoglu (Akordeon)
     Sumru Ağıryürüyen (Mandolin)
     Cevdet Erek (Darbuka-Tef) (2:35)
10 Kerem eyle (Eski Yugoslavya)
     Brenna McCrimmon (Tambura)
     Muammer Ketencoglu (Akordeon)
     Sumru Ağıryürüyen (Vokal)
     Cevdet Erek (Darbuka-Daire)
     Hüsnü Şenlendirici (Klarnet-Trompet) (3:06)
11 Çobankat (Arnavutluk)
     Brenna McCrimmon (Vokal-Daire)
     Muammer Ketencoglu (Akordeon)
     Sumru Ağıryürüyen (Vokal)
     Cevdet Erek (Bendir)
     Arben Guza (Klarnet) (5:45)
12 Ayde Vino Piyam (Makedonya)
     Brenna McCrimmon (Vokal-Daire)
     Muammer Ketencoglu (Akordeon)
     Sumru Ağıryürüyen (Vokal)
     Cevdet Erek (Darbuka) (3:29)
13 Vale Populare (Arnavutluk)
     Brenna McCrimmon (Daire)
     Muammer Ketencoglu (Akordeon)
     Sumru Ağıryürüyen (Mandolin)
     Cevdet Erek (Bendir) (2:30)
14 Tri mi zvezdo (Bulgaristan)
     Brenna McCrimmon (Vokal)
     Sumru Ağıryürüyen (Dem Vokal) (2:22)

 

<hr>

Kaynak :

http://muzik.gslportal.org/voxmundana/aciklama/aydemori.htm

Dinlemek İçin :

http://muzik.gslportal.org/voxmundana/aciklama/aydemori.htm

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !